اصفهان

اصفهان به خاطر وجودزاینده رود و شرایط طبیعی مناسبی که داشت، احتمالاً از نیمهٔ دوم هزاره ۴ ق. م شاهد شکل‌گیری آبادی‌های بسیاری بوده‌است. كلمه ” اسپاران ” بطلميوس, ” سپاهان ” پهلوي و”اصفهان” عرب و ” اصفهان ” امروز لفظي قديمي است و به احتمال قريب به يقين كلمه اي پهلوي است. بنیانگذار شهر اصفهان فردی به نام تهمورث سومین پادشاه سلسله پیشدادیان بود. شهر اصفهان در بیشتر دوره های تاریخی از اهمیت بالایی برخوردار بوده است و اغلب به عنوان مرکز حکومت یا یک شهر مهم از لحاظ سیاسی یا اقتصادی به شمار می رفت که از جمله مهمترین دوره های حکومتی که می توان از اهمیت اصفهان در آنها نام برد، دوره هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان، سلجوقیان، صفویان، قاجاریان و پهلوی نام برد.

در عهد اشكانيان اصفهان مركز و پايتخت يكي از ايالت هاي وسيعي بود كه تحت فرمان ملوك اشكاني قرار داشت . در دوره ساسانيان, اصفهان محل سكونت و قلمرو و نفوذ ”اسپوهران” يا اعضاي هفت خانواده بزرگ ايراني كه مشاغل عمده و مناسب سلطنتي در اختيار داشتند, بود.

بعد از اسلام, اصفهان مانند ديگر شهرهاي ايران تا اوايل قرن چهارم تحت سلطه اعراب بود و در زمان منصور خليفه عباسي, مورد توجه قرار گرفت و به حاكم اين شهر دستور داده شد در عمران و آباداني آن كوشا باشد.در سال 319 هـ. ق. مرداويج زياري اصفهان را متصرف شد و آن را به پايتختي برگزيد و جشن سده را هرچه باشكوه تر در اين شهر برپا كرد.

در سال 327 هـ .ق. اصفهان به تصرف ركن الدوله ديلمي در آمد و آن را به پايتختي انتخاب كرد و اصفهان دوباره رونق خود را گرفت. در سال 443 هـ . ق. اصفهان به دست طغرل پادشاه سلجوقي فتح شد. در سال 639 هـ. ق. تحت سلطه مغولها قرار گرفت.

پس از بازگشت سپاه مغول شهر اصفهان مجدداُ رونق يافت. سقوط شهر اصفهان و انقراض سلسله صفويه كه پس از 6 ماه محاصره به دست محمود افغان, انجام گرفت . با سقوط شهر اصفهان سلسله صفوي نيز منقرض شد و اصفهان دچار انحطاط شد.و در دوران زنديه و قاجاريه پايتخت كشور به شيراز و تهران انتقال يافت در زمان قاجار پسر ناصرالدين شاه, ظل السطان زمين و مصالح و آثار تاريخي شهر را به مردم مي فروخت و مي خواست به هرترتيبي كه شده مخارج قشون خود را كه از واحدهاي بسيار قوي و منظم كشور بود, تاْمين كند . در دوره پهلوي با توجه به شرايط تاريخي و جغرافيايي, شهر اصفهان موردتوجه قرار گرفت, دربازسازي آثار تاريخي آن كوشش هايي به عمل آمد و توسعه صنعتي شهر و منطقه آغاز شد. اصفهان يكي از شهرهاي بزرگ و سياحتي ايران است.

میدان نقش جهان 

میدان نقش جهان یکی از بزرگترین و زیباترین میدان‌های جهان است. این میدان با ۵۰۷ متر طول و ۱۵۸ متر عرض، چهار اثر تاریخی اصفهان را اعم از مسجد شیخ لطف‌الله، مسجد امام، سر در بازار قیصریه و کاخ عالی قاپو، در خود جای داده است. دورتادور میدان نقش جهان ۲۰۰ حجره‌ دو طبقه دارد و گردشگران هم برای بازدید از این میدان و هم برای خرید، به آن مراجعه می‌کنند. زمانی که صفویان اصفهان را به‌عنوان پایتخت انتخاب کردند، میدان نقش جهان احداث شد. در این هنگام مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌الله و سردر بازار قیصریه نیز ساخته شدند. میدان نقش جهان در هشتم بهمن ۱۳۱۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

کاخ عالی قاپو در میدان نقش جهان و روبه‌روی مسجد شیخ لطف‌الله قرار داردکه انرا یکی از شاهکاری معماری صفوی میتوان نامید. کاخ عالی قاپو در ۶ طبقه ساخته شده است و هر یک از طبقات تزیینات خاص خود را دارد. «عالی قاپو» به معنی «سردر بلند» یا «درگاه بلند» است و این کاخ را می‌توان مدخل قصرهایی نامید که در عصر صفویه در محدوده‌ میدان نقش جهان ساخته شده بود.در طبقه‌ ششم این کاخ تالاری قرار دارد که به آن اتاق صوت می‌گویند. این تالار به‌گونه‌ای ساخته شده است که مانند استودیوی ضبط، طنین‌های اضافی را از صدا می‌گیرد و اصوات را به‌شکل صاف به تمام قسمت‌های تالار می‌رساند. همه جای این تالار گچ‌بری‌های زیبا به‌شکل جام و صراحی است.

مسجد شیخ لطف ‌الله یکی دیگر از یادگاری‌های صفویان در اصفهان و میدان نقش جهان است. ساخت این مسجد که به‌منظور بزرگداشت مقام شیخ لطف‌الله عاملی بنا شد، حدود ۱۸ سال (از سال ۱۰۱۱ تا ۱۰۲۸ هجری قمری) طول کشید. این مسجد در ضلع شرقی میدان نقش جهان و روبه‌روی عمارت عالی قاپو و مجاورت مسجد امام قرار دارد.  گنبد مسجد شیخ لطف‌الله هم از بیرون و هم از درون کاشی‌کاری شده و روی چندین طاق کنگره‌دار مرتفع ساخته شده است. این طاق‌ها به‌قدری بلند هستند که از میدان نقش جهان نیز دیده می‌شوند. کاشی‌کاری‌های گنبد این مسجد از استادانه‌ترین و زیباترین کاشی‌کاری‌های معماری ایرانی است. محراب مسجد نیز یکی دیگر از زیبایی‌های منحصربه‌فرد و تحسین‌برانگیز مسجد شیخ لطف‌الله است. در این مسجد به‌گونه‌ای ساخته شده است که چرخش ۴۵ درجه‌ای دارد که معماران سنتی ایرانی در اصطلاح به آن‌ «پاشنه» می‌گویند.. 

مسجد امام اصفهان مسجد شاه یا مسجد جامع عباسی هم نامیده می‌شود و در دوره صفوی و در قسمت جنوبی میدان امام ساخته شد. مسجد امام را می‌توان شاهکاری از معماری، کاشی‌کاری و نجاری قرن ۱۱ هجری نامید. چند کتیبه در سردر اصلی آن به چشم می‌خورد. در دو زاویه‌ صحن مسجد نیز دو مدرسه‌ سلیمانی و ناصری جلب توجه می‌کند. هر دو مدرسه متعلق به دوره صفوی است و چون در دوره ناصرالدین شاه قاجار، یکی از آن‌ها مرمت و بازسازی شد، آن را مدرسه‌ ناصری نامیدند. در این مسجد چندین فرمان شاه عباس روی لوح‌های سنگی نصب شده است. در مرکز گنبد بزرگ جنوبی به‌گونه‌ای است که انعکاس صوت صورت می‌گیرد. مسجد امام در ۱۵ دی ماه ۱۳۱۰ با شماره‌ی ۱۰۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

بازار قیصریه در قسمت شمالی میدان نقش جهان و روبه‌روی مسجد امام قرار گرفته است. این مکان هم یکی دیگر از جاهای دیدنی اصفهان است که به عهد صفوی تعلق دارد. قبلا سردر قیصریه سه طبقه داشت؛ اما امروزه طبقه‌ سوم که نقاره‌خانه بود و در آن اوقات روز اعلام می‌شد، تخریب شده است. سردر قیصریه شما را به‌سمت بازار بزرگ اصفهان هدایت می‌کند.

چهل ستون: یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر اصفهان است این باغ مساحتی بالغ بر ۶۷ هزار متر مربع دارد که در آن دوره این باغ را باغ جهان‌نما می‌نامیدند و در ابتدا شاه عباس کوشکی به‌شکل کلاه فرنگی بنا کرد و می‌توان آن را بنای اولیه‌ کاخ چهل ستون نامید. عمارت چهل ستون در واقع ۲۰ ستون دارد که با انعکاس آن‌ها در حوض، ۴۰ ستون به‌نظر می رسند عمارت چهل ستون در واقع بیست ستون دارد و انعکاس ستون‌های عمارت در حوض مقابل آن باعث شده که این عمارت را «چهل ستون» بنامند؛ اما برخی از مورخان معتقد هستند که کاخی که شاه عباس دوم آن را تکمیل کرد، چهل ستون داشته؛ اما در آتش‌سوزی سال ۱۱۱۸ هجری قمری تنها بیست ستون از آن‌ها باقی ماند. آینه‌کاری‌ها، نقاشی‌های بزرگ دیواری و ستون‌های چوبی از زیبایی‌های چشم‌نواز این کاخ است. در و پنجره‌ها نیز منبت و خاتم‌کاری بوده و نمایشگر هنرهای اصیل ایرانی هستند. حکم‌رانان صفوی در تالار مرکزی کاخ از میهمانان و شخصیت‌های خارجی پذیرایی می‌کردند.

مسجد جمعه اصفهان که به مسجد جامع عتیق قديمی‌ترين بنای تاريخی اصفهان را بايد مسجد جمعه يا مسجد جامع اصفهان تلقی کرد. که سيمای فعلی مسجد عمدتا مربوط به اقدامات دوره سلجوقی است، اما تعميرات و الحاقات آن به دوره‌های بعد به‌خصوص عصر صفويان مربوط می‌شود. گرچه در کاوش‌های باستان‌شناسی آثاری متعلق به دوره آل‌بويه و قرن سوم هجری باز می‌گردد. در همين کاوش‌ها آثار قبل از اسلام نيز کشف شده است.

منارجنبان در این بنا عارفی به نام «عمو عبدالله کارلادانی» دفن شده و بر سنگ قبر او تاریخ ۷۱۶ هجری ثبت شده است. این تاریخ با حکومت سلطان محمد خدابنده الجایتو ایلخان مصادف است. بنای منارجنبان به‌شکل یک بقعه و دو مناره است؛ ارتفاع هر یک از این مناره‌ها ۷٫۵ متر بوده و آنچه این‌ها را از سایر مناره‌ها متمایز کرده، تکان خوردن آن است. با تکان خوردن یکی از مناره‌ها، هم مناره‌ی دیگر و هم کل ساختمان تکان می‌خورد.محققان قدمت این بنا را به دوره ایلخانی نسبت می‌دهند؛ اما شکل مناره‌ها به‌گونه‌ای است که این حدس را در ذهن باستان‌شناسان زنده می‌کند که آن‌ها را در دوره صفویه به دیوارها اضافه کرده‌اند. این اثر در تاریخ ۲۰ خرداد سال ۱۳۲۱ با شماره‌ی ۳۴۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

باغ پرندگان اصفهان، یکی از دیدنی‌ترین باغ‌های پرندگان ایران است که در مساحتی بالغ بر ۵۵ هزار متر مربع، از حدود چهار هزار قطعه در ۱۳۰ گونه پرنده نگهداری می‌کند. این باغ در چهار کیلومتری غرب پل وحید اصفهان قرار دارد و در سال ۱۳۷۵ به همت شهرداری این شهر احداث شد. محوطه‌ داخلی باغ با زیباسازی‌های انجام‌شده روی آن، علاوه بر تامین نیازهای زیست‌محیطی پرندگان، برای بازدیدکنندگان نیز محیطی بسیار چشم‌نواز ایجاد کرده است. روی این باغ سقفی از تور احداث کرده‌اند که مساحت آن ۴۰ هزار متر مربع بوده و روی ۱۶ ستون با ارتفاع ۲۲ تا ۲۵ متر قرار گرفته است.در باغ پرندگان اصفهان چهار برکه وجود دارد و در آن از پرندگانی مانند اردک، قو، غاز و… نگهداری می‌کنند. صخره‌های ایجادشده نیز میزبان پرندگان کوهستانی و بیابانی است و شما می‌توانید کنار آن‌ها کبک پیدا کنید. در این باغ بسته به نوع پرندگان و شرایط زندگی آن‌ها قفس‌های شیشه‌ای و آهنی تعبیه شده است و برخی از پرندگان نیز در فضای سبز جنگلی، در سراسر باغ آزادانه زندگی می‌کنند. 

آتشگاه یا همان کوه آتشگاه اصفهان یکی دیگر از آثار تاریخی  این شهر است که از ایران باستان به یادگار مانده است. نام آن در اصل «مهربین» یا «دژ مهربین» یا «آتشکده‌ی مهربین» بود که امروزه در خیابان آتشگاه واقع در غرب اصفهان و هشت کیلومتر مرکز شهر قرار دارد. این بنا روی کوهی در نزدیکی زاینده‌رود واقع شده و تپه‌های آن از جنس سنگ‌های رسوبی است. بافت بنای آن خشتی است و میان دو ردیف خشت، لایه‌ی نازکی از نی قرار داده‌اند تا مستحکم‌تر شود. در بالای تپه بنایی گرد وجود دارد که گفته می‌شود موبدان زرتشتی آتش مقدس را درون آن قرار می‌دادند. در دوره پهلوی آتشگاه مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است. کوه آتشگاه در تاریخ ۱۱ آذر ماه ۱۳۳۰ با شماره‌ی ۳۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

سی‌و‌سه پل که آن را پل الله‌وردی خان هم می‌نامند، ۳۳ دهانه دارد و در دوره حکومت شاه عباس صفوی روی رودخانه‌ زاینده‌رود ساخته شد.در دوره صفوی سی‌وسه پل محل برگزاری مراسم جشن آب‌پاشان و همچنین مراسم خاج‌شویان ارامنه‌ این شهر بود. سی‌وسه پل را می‌توان یکی از بهترین شاهکار معماری ایرانی و جهان در زمان صفوی دانست سی‌وسه پل ۲۹۵ متر طول و ۱۴ متر عرض دارد و در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ به شماره‌ ۱۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پل خواجو با ۲۴ دهانه در شرق سی‌وسه پل روی رودخانه‌ زاینده‌رود بنا شده است. که در زمان حکومت شاه عباس دوم ساخته شده است. طول پل خواجو ۱۳۳ متر و عرض آن ۱۲ متر است و معماری و کاشی‌کاری‌های بسیار زیبا و شگفت‌انگیزی دارد. در گوشه‌های ضلع شرقی این پل دو شیر سنگی قرار گرفته و گفته می‌شود نمادی از سپاهیان بختیاری است که محافظ اصفهان و زاینده‌رود بودند. این اثر در تاریخ ۱۵ دی ماه ۱۳۱۰ با شماره‌ ۱۱۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

حمام شیخ بهایی متعلق به دوره صفوی یکی از حمام‌های تاریخی و منحصربه‌فرد ایران است که در اصفهان قرار دارد. از انجا که آب حمام همواره فقط با یک شمع گرم می‌شده شهرت جهانی دارد. طراحی و ساخت حمام را شیخ بهایی، حکیم و دانشمند نام‌دار ایرانی انجام داده بود. با وجود تحقیقات انجام‌شده ،در زمان پهلوی توسط دانشمندان خارجی هنوز نتوانسته‌اند به‌طور صددرصد به راز گرم شدن آب حمام، پی ببرند و این بررسی باعث شد بخشی از تاسیسات اصلی حمام را طی تحقیقات خود خراب کردند. در حال حاضر این حمام به موزه تبدیل شده است و گردشگران می‌توانند از آن بازدید کنند.

تونل آکواریوم ناژوان اصفهان : اولین و بزرگ‌ترین تونل آکواریوم کشور به‌صورت مشارکتی با سرمایه‌گذار خارجی ارتفاع منهای ۶ متر زیرزمین احداث شده است. این تونل ناژوان شامل ۳۳ آکواریوم 1 متری است. گونه‌های مختلف آبزیان، ماهیان آب‌های شور و شیرین، ستاره‌های دریایی از پنج اقیانوس دنیا در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است. 

باغ گل‌های اصفهان مجموعه‌ بزرگ تفریحی، فرهنگی، آموزشی و تحقیقاتی است که در حاشیه‌ جنوب شرقی میدان بزرگمهر و در نزدیکی رودخانه‌ زاینده‌رود تاسیس شده است. این باغ شامل باغ صخره‌ای، باغ ایرانی، باغ گیاهان دارویی، باغ رز، چنیدن آب‌نما، برکه، آمفی‌تئاتر در فضای باز، مجموعه‌ پرچین، طرح فرشی ایرانی و غیره می‌شود. شما در این باغ می‌توانید شاهد معماری اصیل ایرانی نیز باشید؛ چون در ساخت این باغ از سبک باغ‌های ایرانی قدیمی هم استفاده شده است. اگر به اصفهان رفتید، حتما سری به این باغ بزنید و از زیبایی‌های طبیعی آن لذت ببرید.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.